Aholkularitza herentzietan abokatu adituak Donostian

Gipuzkoan herentzia bat onartzeak ez du kostu bakarra. Oinordeko bakoitzak ordaindu beharreko zenbatekoa hainbat faktoreren araberakoa da: jasotako ondasunen balioa, herentziaren zorrak eta kargak, hildakoarekiko ahaidetasuna, aplika daitezkeen zerga-murrizketak eta izapidetzetik eratorritako gastuak.

Baina herentzian etxebizitza edo bestelako higiezinak daudenean, ez da nahikoa herentzia onartzeak zenbat balio duen kalkulatzea. Garrantzitsua da, halaber, aldez aurretik plangintza fiskala egitea eta higiezina etorkizunean saltzeak izan ditzakeen ondorioak aztertzea.

Horregatik, heredatutako etxebizitza onartu, banatu edo saldu aurretik, komeni da batera aztertzea Oinordetza eta Dohaintzen gaineko Zerga, higiezinaren balioa eta etorkizuneko salmentak PFEZean izan dezakeen eragina.

Artikulu honetan Gipuzkoako herentzia baten kostu nagusiak eta erabaki bat hartu aurretik kontuan hartu beharreko alderdiak azaltzen ditugu.

Gipuzkoan herentzia bat onartzean, zer gastu ordaindu behar dira?

Kostu nagusiak lau multzotan bana daitezke:

• Oinordetza eta Dohaintzen gaineko Zerga.
• Notarioaren gastuak.
• Jabetza Erregistroko gastuak, higiezinak daudenean.
• Beharrezkoak izan daitezkeen bestelako gastu profesional edo administratiboak.

Gainera, higiezin bat heredatzen denean, udal-zergen balizko ondorioak eta etorkizuneko salmentaren ondorio fiskalak ere aztertu behar dira.

1. Oinordetza eta Dohaintzen gaineko Zerga Gipuzkoan

Oinordetza eta Dohaintzen gaineko Zergak heriotzaren ondorioz oinordeko bakoitzak jasotzen dituen ondasun eta eskubideak zergapetzen ditu.

Ordaindu beharreko zenbatekoa ez da herentziaren balio osoaren araberakoa soilik. Araudiak, besteak beste, hildakoaren eta oinordekoaren arteko ahaidetasuna eta dagozkion murrizketak hartzen ditu kontuan.

Gipuzkoan ahaidetasun-talde desberdinak daude, eta tributazioa nabarmen alda daiteke herentzia jasotzen duen pertsonaren arabera.

I. taldea

Besteak beste, ondorengoak eta adoptatuak, ezkontidea, aplikatu beharreko araudiaren arabera eratutako izatezko bikotekidea, aurreko ahaideak eta adoptatzaileak sartzen dira.

2025eko maiatzaren 16tik aurrera sortutako zerga-betebeharretarako, talde horrek 400.000 euroko ahaidetasun-murrizketa du herentzia, legatu edo beste oinordetza-titulu baten bidez egindako eskurapenetan. I. taldeari aplikatzen zaion tarifa %1,5ekoa da.

II. taldea

Besteak beste, ahaidetasun-maila urrunagoa duten zenbait senide sartzen dira.

Ahaidetasunagatiko murrizketa I. taldeari dagokiona baino txikiagoa da, eta tributazioa likidazio-oinarriaren eta aplikatu beharreko tarifaren araberakoa da.

III. taldea

Besteak beste, urrunagoko senideak eta ahaidetasunik gabeko pertsonak sartzen dira.

Murrizketa eta tributazioa aurreko taldeetakoen desberdinak dira.

Beraz, herentzia berak oso tributazio desberdina izan dezake oinordekoa nor den kontuan hartuta.

2. Herentzia osoagatik ordaintzen al da zerga?

Ez derrigorrez.

Zerga kalkulatzeko, lehenik eta behin zerga-oinarria zehaztu eta dagozkion murrizketak aplikatu behar dira.

Gainera, ondasun eta egoera jakin batzuetarako murrizketa bereziak daude.

Adibidez, araudiak %95eko murrizketa jasotzen du hildakoaren ohiko etxebizitza familiako kide jakin batzuek eskuratzen duten zenbait kasutan, betiere legez ezarritako mugak eta baldintzak betetzen badira.

Horregatik, garrantzitsua da kasu bakoitza banaka aztertzea ordaindu beharrekoa kalkulatu aurretik.

3. Plangintza fiskala: ez da nahikoa Oinordetza eta Dohaintzen gaineko Zerga kalkulatzea

Hau da alderdirik garrantzitsuenetako bat herentzian etxebizitza bat dagoenean.

Herentzia bat onartzea eta gero higiezina saltzea bi eragiketa desberdin dira, eta batera aztertu behar dira.

Heredatzean, higiezina heriotzaren ondorioz eskuratzen da eta, hala badagokio, Oinordetza eta Dohaintzen gaineko Zerga ordaindu behar da.

Baina oinordekoak gero etxebizitza saltzen badu, ondare-irabazia edo -galera sor daiteke PFEZean, aplikatu beharreko zerga-arauen arabera.

Horregatik, herentzia onartu eta banatu aurretik, komenigarria izan daiteke plangintza fiskala egitea, kontuan hartuta ez bakarrik herentzia jasotzean ordaindu beharreko zerga, baita higiezina gero saltzen bada sor daitekeen tributazioa ere.

Zer alderatu behar da?

Herentziako etxebizitza bat etorkizunean saltzea aurreikusten denean, komeni da honako hauek aztertzea:

• Higiezinaren benetako balioa.
• Oinordetza eta Dohaintzen gaineko Zergaren ondorioetarako esleituko zaion balioa.
• Hildakoaren eta oinordekoaren arteko ahaidetasuna.
• Aplika daitezkeen zerga-murrizketak.
• Oinordetza eta Dohaintzen gaineko Zergaren zenbatekoa.
• Herentzia onartu eta adjudikatzeari lotutako gastuak.
• Etorkizuneko salmentan sor daitekeen ondare-irabazia.
• PFEZaren ondorioetarako zehaztuko den eskuraketa-balioa.
• Ondorengo eskualdaketari eragin diezaioketen gastuak eta zergak.

Horrela, eragiketaren zerga-ondorio globalak ezagutu daitezke, eta ez soilik herentzia onartzeak hasieran duen kostua.

Zenbait kasutan, fiskalki interesgarriagoa izan daiteke herentziaren unean zerga jakin bat ordaintzea, gero salmentatik eratorritako tributazioa murrizteko aukera ematen badu. Beste kasu batzuetan, kontrakoa gerta daiteke.

Horregatik, ez dago herentzia guztietarako balio duen erantzunik: zenbakiak egin behar dira erabakia hartu aurretik.

4. Zenbat kostatzen da herentzia onartzeko eta banatzeko eskritura?

Oinordeko bat baino gehiago daudenean edo ondasunek formalizazio jakin bat behar dutenean, ohikoa da notariotzara jotzea herentzia onartu eta banatzeko eskritura prestatzeko.

Notarioaren kostua herentziaren ezaugarrien, zenbatekoaren, ondasun kopuruaren, eskrituraren folioen eta egin beharreko eragiketen araberakoa da.

Horregatik, ez dago herentzia guztiei aplika dakiekeen kopuru bakarra.

Gainera, onarpena eta adjudikazioa juridikoki kontzeptu desberdinak dira. Lehenik eta behin oinordekoak nor diren eta bakoitzari zer eskubide dagokion zehaztu behar da, eta ondoren ondasunen banaketa egin.

5. Jabetza Erregistroa ordaindu behar al da?

Herentzian oinordekoen izenean inskribatu beharreko etxebizitzak, lokalak, lursailak edo bestelako higiezinak badaude, dagokion inskripzioa Jabetza Erregistroan izapidetu beharko da.

Kostua higiezinaren eta eragiketaren ezaugarrien araberakoa izango da.

Herentzian higiezin bat dagoenean, erregistroko inskripzioak dagokion dokumentua behar izaten du, erregistro-araudiaren arabera.

6. Udal gainbalioa ordaindu behar al da etxebizitza bat heredatzean?

Hiriko higiezin bat heredatzen denean, Lurzoruaren Balioaren Gehikuntzaren gaineko Zerga ere egon daiteke, ohikoago “udal gainbalioa” bezala ezagutzen dena.

Haren tratamendua higiezinaren, udalerriaren eta aplikatu beharreko araudiaren arabera dago.

Horregatik, herentziak Donostiako edo Gipuzkoako beste udalerri bateko etxebizitza bat hartzen duenean, alderdi hori ere aztertzea komeni da eragiketaren guztizko kostua kalkulatu aurretik.

7. Noiz aurkeztu behar da Oinordetza eta Dohaintzen gaineko Zerga Gipuzkoan?

Gipuzkoako araudiaren mende dauden heriotzetarako, Oinordetza eta Dohaintzen gaineko Zergaren aitorpena aurkezteko epe orokorra urtebetekoa da, heriotza-datatik zenbatzen hasita.

Ez da komeni azken unera arte itxarotea.

Herentzia batek hainbat higiezin, banku-kontu, bizi-aseguru, partaidetza, ibilgailu, zor eta bestelako eskubide izan ditzake. Dokumentazio guztia biltzeak eta elementu bakoitza behar bezala baloratzeak denbora eska dezake.

8. Adibide erraza: etxebizitza bat heredatu eta gero saltzea

Imajina dezagun Gipuzkoako herentzia batean pertsona batek honako hauek jasotzen dituela:

• 400.000 eurotan baloratutako etxebizitza bat.
• 50.000 euro banku-kontuetan.
• 20.000 euro bestelako ondasunetan.

Jasotako ondarea 470.000 eurokoa izango litzateke, balizko zorrak, kargak eta murrizketak aztertu aurretik.

Baina ez litzateke zuzena esatea oinordekoak 470.000 euro horien gaineko ehuneko jakin bat ordaindu behar duela.

Lehenik eta behin, zerga-oinarria zehaztu behar da, ahaidetasunaren eta herentziaren egoeraren arabera dagozkion murrizketak aplikatu eta, azkenik, dagokion tarifa ezarri.

Eta hemen agertzen da bigarren kontua.

Oinordekoak gero etxebizitza saltzen badu, higiezinaren zerga-eskuraketa balioa eta salmenta-prezioa aztertu beharko dira, PFEZean ondare-irabazia edo -galera dagoen zehazteko.

Beraz, herentzia baten zerga-kostua ez litzateke etorkizuneko salmenta posiblea kontuan hartu gabe aztertu behar.

9. Zergatik da hain garrantzitsua heredatutako etxebizitza behar bezala baloratzea?

Herentziak higiezin bat duenean, haren balorazioak garrantzi berezia du.

Balorazio oker batek ondorengo plangintza fiskalean eta ondare-plangintzan eragina izan dezake.

Balorazio profesional batek jasotzen ari den ondarearen benetako balioa ezagutzen laguntzen du eta herentzia onartu, banatu edo etorkizunean saltzeko erabakiak hartzea errazten du.

Ortubian Donostia eta Gipuzkoako higiezinen balorazio profesionalak egiten ditugu, higiezinaren benetako ezaugarriak eta formalizatutako salerosketen prezioak erreferentzia gisa erabiliz, eta ez soilik Interneten iragarritako etxebizitzen prezioak.

Hori bereziki garrantzitsua da hainbat oinordeko daudenean eta etxebizitza banatu, oinordekoetako bati ekonomikoki konpentsatu edo saltzea komeni den erabaki behar denean.

10. Anai-arreben artean heredatutako etxebizitza: zenbakiak ere egin behar dira

Etxebizitza hainbat anai-arrebaren artean heredatzen denean, plangintza are garrantzitsuagoa izan daiteke.

Aukera desberdinak egon daitezke:

• Etxebizitza jabekidetzan mantentzea.
• Etxebizitza oinordekoetako bati adjudikatzea eta gainerakoak ekonomikoki konpentsatzea.
• Higiezina saldu eta lortutako zenbatekoa banatzea.
• Aldi baterako mantentzea eta gero saltzea.

Aukera bakoitzak ondorio juridiko, higiezin eta fiskal desberdinak izan ditzake.

Horregatik, lehenik eta behin etxebizitzaren benetako balioa ezagutzea komeni da, eta ondoren aukera desberdinak aztertzea.

11. Herentzia onartu ala uko egin?

Herentzia onartzea ez da ondasunen balioa soilik kontuan hartuta hartu beharreko erabakia.

Hildakoaren balizko zorrak eta betebeharrak ere ezagutu behar dira.

Onarpena modu puru eta sinplean edo inbentario-onurarekin egin daiteke. Onarpen puru eta sinplean, oinordekoak bere ondarearekin ere erantzun dezake hildakoaren zorrez; inbentario-onurak, berriz, erantzukizuna mugatzeko aukera ematen du, legeak ezarritako baldintzetan.

Horregatik, sinatu aurretik, herentziaren aktiboa eta pasiboa zehatz-mehatz ezagutzea komeni da.

Zenbat kostatzen da benetan Gipuzkoan herentzia bat?

Ez dago kopuru unibertsalik.

Azken kostua, batez ere, honako hauen araberakoa izango da:

Heredatutako ondasunen balioa + ahaidetasuna + aplika daitezkeen murrizketak + Oinordetza eta Dohaintzen gaineko Zerga + notariotza + Erregistroa + dagozkion gainerako gastu eta zergak.

Eta higiezinak badaude, etorkizunean saltzen badira zerga aldetik zer gertatuko den ere aztertu behar da.

Horregatik, herentziak etxebizitza bat duenean, erabakiak hartu aurretik plangintza osoa egitea gomendatzen da.

Herentziaz jasotako etxebizitza bat Donostian edo Gipuzkoan baloratu behar duzu?

Ortubian 25 urte baino gehiago daramatzagu Donostian eta Gipuzkoan lanean.

Higiezinen balorazio profesionalak egiten ditugu, benetako eragiketen datuak erabiliz eta higiezin bakoitzaren ezaugarri zehatzak kontuan hartuz.

Balorazio profesional batek heredatzen ari zaren ondarea benetan zenbatekoa den ezagutzen, oinordekoen arteko banaketa planifikatzen eta etorkizuneko salmenta baten ondorio fiskalak aztertzen lagun dezake.

Donostian edo Gipuzkoan etxebizitza bat heredatu baduzu eta haren benetako balioa ezagutu nahi baduzu, edo herentzia onartu eta etorkizunean saltzeak izan ditzakeen ondorioak aztertu nahi badituzu, zure kasua banaka aztertzea komeni da.