Abokatuak herentzietan adituak Donostian

Gipuzkoan herentzia bat onartzeko, hainbat dokumentu bildu behar dira, hildakoaren heriotza, oinordekoak nortzuk diren eta oinordetza zein tituluren bidez egiten den egiaztatzeko.

Baina Euskadin badago kontuan hartu beharreko alderdi juridiko garrantzitsu bat: herentziak ez dira soilik Espainiako Kode Zibilaren arabera aztertu behar. Euskadin berezko zuzenbide zibila dago, batez ere 5/2015 Legea, ekainaren 25ekoa, Euskal Zuzenbide Zibilari buruzkoa.

Lege horrek oinordetzei buruzko arau propioak ezartzen ditu eta aplikagarria denean kontuan hartu behar da. Gainera, 5/2015 Legearen 3. artikuluaren arabera, foru-legerik edo aplikatu beharreko ohiturarik ez dagoenean, Kode Zibila eta gainerako xedapen orokorrak zuzenbide osagarri gisa aplikatzen dira.

Horregatik, Donostian, Gipuzkoan edo Euskadiko beste edozein tokitan herentzia bat onartu aurretik, komeni da dokumentazioa ez ezik, aplikatu beharreko oinordetza-araudia ere aztertzea.

Zer dokumentu behar ditut herentzia onartzeko?

Dokumentazioa aldatu egin daiteke testamentua, oinordetza-ituna edo herentziaren onarpen eta banaketarako eskritura publikoa dagoen ala ez kontuan hartuta.

Oro har, honako dokumentu hauek bildu behar dira.

1. Heriotza-ziurtagiria

Lehenengo dokumentua hildako pertsonaren heriotza-ziurtagiria da.

Heriotza ofizialki egiaztatzen du eta beharrezkoa izan ohi da herentziarekin lotutako hainbat izapide egiteko.

Erregistro Zibilean eskura daiteke.

2. Azken Borondateen Ziurtagiria

Azken Borondateen Ziurtagiriak aukera ematen du jakiteko hildakoak testamenturik egin zuen eta, hala badagokio, zein notarioren aurrean egin zuen.

Herentzia izapidetzen jarraitzeko funtsezko dokumentua da.

Testamentu zahar baten kopia edukitzeak ez du esan nahi nahitaez azken testamentua denik. Horregatik, garrantzitsua da azken borondateen ziurtagiria eskatzea eta zein den azken testamentua egiaztatzea.

3. Testamentua, testamenturik badago

Hildakoak testamentua egin bazuen, aplikatu beharreko testamentuaren kopia baimendua edo dagokion dokumentazioa lortu beharko da.

Euskadin, gainera, testamentuaren edukia Euskal Zuzenbide Zibilari buruzko 5/2015 Legea kontuan hartuta aztertu behar da, lege hori aplikagarria denean.

Euskal Zuzenbide Zibilak oinordetzari buruzko arau propioak ditu, besteak beste, testamentu bidezko oinordetza, legezko oinordetza eta legitimarioen eskubideak arautzen dituena.

4. Oinordetza-ituna, halakorik badago

Oinordetza-ituna bereziki garrantzitsua da Euskadin.

5/2015 Legeak aukera ematen du oinordetza-itunaren bidez ondasunak heriotzaren ondorioetarako xedatzeko. Gainera, oinordetza-itunak eskritura publikoan egin behar dira.

Horregatik, oinordetza-itun bat dagoenean, ezin da herentzia testamentua soilik egongo balitz bezala aztertu.

Itunaren edukia eta herentziaren parte diren ondasun eta eskubideetan dituen ondorioak aztertu behar dira.

5. Familia-liburua edo ahaidetasuna egiaztatzen duen dokumentazioa

Testamenturik edo oinordetza-itunik ez dagoenean, herentziara deitutako pertsonak nortzuk diren egiaztatu behar da.

Horretarako, beharrezkoa izan daiteke familia-liburua edo Erregistro Zibileko dagokion ziurtagiria aurkeztea.

Hain zuzen ere, Gipuzkoako Foru Ogasunaren dokumentazioak familia-liburua, heriotza-ziurtagiria eta azken borondateen ziurtagiria aurreikusten ditu, onarpen edo banaketa eskritura publikorik eta testamenturik edo oinordetza-itunik ez dagoenean.

Zer gertatzen da testamenturik ez badago?

Testamenturik eta oinordetza-itunik ez badago, oinordekoak zein diren zehaztu beharko da, dagokion legezko oinordetzaren arauen arabera.

Euskal Zuzenbide Zibilak berezko arauak ditu legezko edo testamenturik gabeko oinordetzarako.

5/2015 Legearen arabera, ondasun ez-tronkalen kasuan, legezko oinordetzaren hurrenkera seme-alabak edo ondorengoak dira lehenik; ondoren, ezkontidea edo izatezko bikoteko kide bizirik dagoena; ondoren, aurreko ahaideak; eta, azkenik, odolkidetasun edo adopzio bidezko laugarren gradurainoko alboko ahaideak.

Horregatik, ezin dira automatikoki Espainiako Kode Zibileko arauak aplikatu Euskadiko herentzia bati.

Lehenik eta behin, zein zuzenbide zibil aplikatu behar den zehaztu behar da eta, ondoren, oinordekoak identifikatu.

Zer dokumentu behar ditut etxebizitza bat heredatzen badut?

Herentzian etxebizitza, lokal, garaje, lursail edo beste higiezinen bat badago, oinordetzari buruzko dokumentazioaz gain, higiezinaren dokumentazioa ere biltzea komeni da.

Besteak beste:

• Jabetza-eskritura.
• Finkaren Erregistroko datuak.
• Katastroko erreferentzia.
• Ondasun Higiezinen gaineko Zergaren (OHZ/IBI) ordainagiriak.
• Balizko karga edo hipoteken informazioa.
• Beste titularren dokumentazioa, halakorik badago.
• Higiezinaren balioari buruzko informazioa.

Azken puntu hori bereziki garrantzitsua da.

Heredatutako etxebizitza onartu, banatu edo adjudikatu aurretik, komeni da benetako merkatu-balioa ezagutzea.

Balorazio profesional batek higiezinaren balioa ezagutzeko eta oinordekoen artean erabakiak hartzea errazteko balio dezake.

Herentzia onartzea eta banatzea gauza bera al dira?

Ez nahitaez.

Herentziaren onarpena eta ondorengo banaketa eta adjudikazioa lotuta dauden gaiak dira, baina jarduketa desberdinak izan daitezke.

Herentzia onartu ondoren, oinordekoek ondasunak banatu eta adjudikatu ditzakete.

Hainbat oinordeko daudenean eta, bereziki, herentzian higiezinak daudenean, komeni da aldez aurretik banaketarako aukera desberdinak aztertzea.

Adibidez:

• Oinordeko batek etxebizitza adjudikatzea.
• Hainbat oinordekok higiezina proindibisoan mantentzea.
• Etxebizitza saldu eta dirua oinordekoen artean banatzea.
• Oinordeko baten eta besteen artean konpentsazio ekonomikoa egitea.

Aukera egokiena herentzia bakoitzaren egoera zehatzaren araberakoa izango da.

Eta herentzian zorrak badaude?

Herentzia ez dago ondasunez bakarrik osatuta.

Hildakoaren zorrak eta betebeharrak ere egon daitezke.

Euskal Zuzenbide Zibilean, oinordekoak kausatzailearen betebeharren, legatuen eta herentziaren kargen aurrean erantzuten du, herentzia eskuratzeko unean jasotako ondasunen balioraino.

Erantzukizunaren muga hori 5/2015 Legeak berak ezartzen du, eta bereizi egin behar da Kode Zibilean araututako inbentario-onuraren edo inbentario bidezko onarpenaren araubidetik.

Horregatik, zorrak dituen herentzia baten aurrean, garrantzitsua da aldez aurretik bai ondasunak bai oinordetzaren parte diren zorrak eta betebeharrak ezagutzea eta aplikatu beharreko zuzenbide-araubidea aztertzea.

Euskadin herentziak izapidetzean kontuan hartu beharreko desberdintasun juridikoetako bat da hau, ezin baitira automatikoki Kode Zibilean aurreikusitako arauak Euskal Zuzenbide Zibilari lotutako oinordetza bati eraman.

Zer eginkizun du Kode Zibilak Euskadiko herentzia batean?

Hau da zalantza gehien sortzen duen gaietako bat.

5/2015 Legearen 3. artikuluaren arabera, foru-legerik edo aplikatu beharreko ohiturarik ez dagoenean, Kode Zibila zuzenbide osagarri gisa aplikatuko da.

Beraz, Euskadiko herentzia batean, honako hau aztertu behar da:

1. Zein zuzenbide zibil aplikatzen den zehaztea.

2. Dagokionean, Euskal Zuzenbide Zibilaren 5/2015 Legea aplikatzea.

3. Aplikatu beharreko foru-arau edo ohiturarik ez dagoenean, Kode Zibilera jotzea, zuzenbide osagarri gisa.

Gainera, vecindad civil edo auzotasun zibila kontuan hartu behar da, Euskal Zuzenbide Zibilaren aplikazioa zehazteko funtsezko elementua baita.

Beraz, pertsona bat gaur egun Gipuzkoan bizi izateak ez du automatikoki esan nahi bere oinordetzari Euskal Zuzenbide Zibila aplikatuko zaionik. Auzotasun zibila eta herentziaren gainerako inguruabarrak aztertu behar dira.

Zer zerga hartu behar dira kontuan Gipuzkoan?

Herentziaren onarpenak eta adjudikazioak ondorio fiskalak ere izan ditzake.

Gipuzkoan, Oinordetza eta Dohaintzen gaineko Zerga eta dagokion foru-zerga araudia aztertu behar dira.

Dokumentazioa eta izapide fiskalak herentziaren ezaugarrien, ahaidetasunaren, jasotako ondasunen eta oinordekoen egoeraren arabera alda daitezke.

Higiezinak daudenean, gainera, garrantzitsua da haien balorazio zuzena egitea eta herentziaren beraren ondorio fiskalak ez ezik, etorkizunean higiezin hori saltzeak izan ditzakeen ondorioak ere aztertzea.

Horregatik, heredatutako etxebizitza baten balorazioa ez da soilik higiezinen kontua: herentziaren plangintza juridiko eta fiskalaren parte ere izan daiteke.

Dokumentazioaren laburpena

Gipuzkoan herentzia bat izapidetzeko, oro har, komeni da honako dokumentuak dituzula egiaztatzea:

• Heriotza-ziurtagiria.
• Azken Borondateen Ziurtagiria.
• Testamentua, halakorik badago.
• Oinordetza-ituna, halakorik badago.
• Familia-liburua edo ahaidetasuna egiaztatzen duen dokumentazioa, beharrezkoa denean.
• Herentziaren onarpen edo banaketarako eskritura, eginda badago.
• Higiezinen eskriturak eta dokumentazioa.
• Erregistroko eta Katastroko informazioa.
• Bankuko kontuen eta bestelako ondasunen informazioa.
• Balizko zor, karga edo hipoteken informazioa.
• Dagozkion zergen likidaziorako beharrezko dokumentazioa.

Herentzia guztiek ez dute dokumentazio bera behar. Dokumentazioa oinordetza bakoitzaren inguruabarren arabera zehaztu behar da.

Gipuzkoako Foru Ogasunak berak bereizten du zer dokumentu aurkeztu behar diren onarpen edo banaketa eskritura publikoa dagoenean, testamentua edo oinordetza-ituna dagoenean edo horietako bat ere ez dagoenean.

Herentziak Donostian eta Gipuzkoan

Etxebizitza, lokal, garaje edo bestelako higiezinak dituen herentzia batek hainbat alderdi batera aztertzea eska dezake: juridikoak, fiskalak eta higiezinen balorazioari lotutakoak.

Ortubian Donostia eta Gipuzkoako familiei laguntzen diegu herentziaren dokumentazioa antolatzen, ondare hereditarioaren parte diren higiezinak aztertzen eta haien merkatu-balioa ezagutzen.

Balorazio inmobiliario profesionalak egiten ditugu, higiezinaren ezaugarriak eta benetan itxitako eragiketen prezioak kontuan hartuta, eta ez soilik Interneten iragarritako prezioak.

Hori bereziki erabilgarria izan daiteke hainbat oinordekok etxebizitza baten balioa ezagutu behar dutenean, banaketa edo adjudikazioa erabakitzeko edo etorkizuneko salmenta aztertzeko.

Gipuzkoan herentzia bat baduzu eta ez badakizu zein dokumentu behar dituzun, zein urrats egin behar dituzun edo nola baloratu herentzian jasotako higiezinak, komeni da kasu zehatza aztertzea erabakiak hartu aurretik.

Ortubia: herentzien kudeaketa, aholkularitza juridikoa eta higiezinen balorazio profesionala Donostian eta Gipuzkoan.