Herentziak Euskadin eta Donostian: zer jakin behar duzu jaso aurretik?
Maite dugun pertsona baten galerak sortzen duen tristurari, askotan, zalantzak eta kezkak gehitzen zaizkio: zer egin behar dugu orain? Nola banatu behar da herentzia? Zer gertatzen da etxearekin? Zenbat ordaindu beharko dugu zergatan? Eta, batez ere, zein da familiarentzat aukerarik onena?
Une horretan, garrantzitsuena ez da presaka erabakitzea.
Garrantzitsuena segurtasuna izatea da.
Segurtasun juridikoa, oinordeko bakoitzaren eskubideak ezagutzeko. Segurtasun fiskala, aukera bakoitzak izan dezakeen kostua jakiteko. Segurtasun ekonomikoa, jasotako ondasunen benetako balioa ezagutzeko.
Eta, batez ere, aholkularitza jaso ondoren askatasunez erabaki ahal izatea.
Gipuzkoan, gainera, ezin dugu herentzia guztiak automatikoki Espainiako Kode Zibilaren arauen arabera aztertu. Euskadin Zuzenbide Zibil propioa dago, eta 5/2015 Legeak, Euskal Zuzenbide Zibilari buruzkoak, oinordetzen inguruko arau garrantzitsuak jasotzen ditu.
Zein lege aplikatzen zaio herentziari?
Lehenengo galdera juridikoetako bat da.
Euskal Zuzenbide Zibilak testamentu bidezko oinordetza, oinordetza-ituna eta, aurreko biak ez daudenean, legezko oinordetza arautzen ditu.
Horregatik, Gipuzkoako herentzia bat aztertzerakoan komeni da aldez aurretik hainbat alderdi aztertzea:
- Testamentua dagoen ala ez.
- Nortzuk diren oinordekoak.
- Nortzuk diren legezko legitimatarioak.
- Ezkontidearen edo bikotekidearen egoera.
- Hildakoaren ohiko bizilekua.
- Ondasunen izaera eta kokapena.
- Eta herentziak izan ditzakeen ondorio fiskalak.
Herentzia guztiak ez dira berdinak.
Eta familia batek hartutako erabakia ez da zertan beste familia batentzat egokia izan.
Euskal Zuzenbide Zibila eta Kode Zibila: alde garrantzitsu bat
Euskal Zuzenbide Zibilean alderik interesgarrienetako bat ondorengoen legitima da.
5/2015 Legearen arabera, seme-alaben eta ondorengoen legitima herentzia-masaren heren batekoa da. Gainera, testamentugileak legitima hori oinordeko legitimatario baten edo batzuen alde ezar dezake, legeak ezarritako baldintzen barruan.
Horrek desberdintasun garrantzitsua sortzen du Espainiako Kode Zibileko araubide orokorrarekin alderatuta.
Horregatik, Gipuzkoako herentzia bat ez da komeni automatikoki Espainiako Kode Zibilaren eskema orokorrarekin aztertzea.
Lehenengo pausoa da zein araubide juridiko aplikatzen den jakitea.
Horrek zuzenean eragin dezake familiaren ondarea nola antolatu eta banatu daitekeen.
Ezkontidearen eskubideak ere garrantzitsuak dira
Euskal Zuzenbide Zibilak eskubide bereziak aitortzen dizkio alargunari edo bizirik dagoen izatezko bikotekideari.
Ondorengoekin batera badago, ezkontide alargunak edo bikotekideak kausatzailearen ondasun guztien erdiaren gaineko usufruktua izateko eskubidea du. Ondorengorik ez badago, usufruktu hori bi herenkoa izan daiteke.
Horrek garrantzi berezia izan dezake familiaren etxebizitza dagoenean.
Horregatik, ez da nahikoa esatea:
“Etxea seme-alabentzat da.”
Egoera juridiko osoa aztertu behar da.
Eta orduan bigarren galdera dator: zenbat ordainduko dugu zergetan?
Familia askoren kezka nagusietako bat da.
Zenbat ordaindu behar dut herentzia jasotzeagatik?
Gipuzkoak bere araudi fiskala du Oinordetza eta Dohaintzen gaineko Zergan. Horregatik, herentzia bakoitza banaka aztertu behar da, senidetasunaren, ondasunen eta beste hainbat baldintzaren arabera.
Baina herentzian etxebizitza bat dagoenean eta, gainera, etxebizitza hori saltzeko asmoa dagoenean, azterketa fiskala urrats bat harago eraman behar da.
Ez da nahikoa herentzia jasotzean zenbat ordainduko den kalkulatzea.
Ondoren etxebizitza saltzen bada, zer ondorio fiskal izango ditu salmentak?
Hori ere aztertu behar da.
Herentzian jasotako etxea saldu behar baduzu, egin kontuak aurretik
Donostian oso ohikoa izan daitekeen egoera bat har dezagun.
Hiru neba-arrebek etxebizitza bat heredatu dute.
Hirurak ados daude saldu nahi dutela.
Lehenengo galdera hau izan daiteke:
“Zenbat balio du etxeak?”
Baina beste galdera bat ere egin behar da:
“Nola komeni zaigu herentzia antolatzea eta ondorengo salmenta egitea?”
Izan ere, aukera desberdinek ondorio ekonomiko eta fiskal desberdinak izan ditzakete.
Horregatik, batera aztertu behar dira:
Oinordetza eta Dohaintzen gaineko Zerga.
Etxebizitzaren balorazioa.
Herentziaren adjudikazioa.
Lotutako gastuak eta zergak.
Ondorengo salmenta.
Eta salmentak izan dezakeen ondare-irabazia errentan.
Hau da, ez da komeni zerga bakoitza modu isolatuan aztertzea.
Helburua da herentziaren eta ondorengo salmentaren ikuspegi osoa izatea.
Aurreztu al daiteke zergatan?
Bai, kasu batzuetan planifikazio fiskal egoki batek legezko aurrezkia ekar dezake.
Baina ez dago formula bakar bat familia guztientzat.
Herentzia bakoitza aztertu behar da.
Batzuetan interesgarria izan daiteke aukera desberdinak konparatzea:
Etxebizitza oinordeko guztien artean adjudikatzea komeni al da?
Hobe al da oinordeko batek etxebizitza hartzea eta gainerakoei dagokien zatia konpentsatzea?
Komeni al da hasieran etxebizitza proindibisoan mantentzea?
Etxebizitza berehala saltzeko asmoa badago, zer aukera da fiskalki eta ekonomikoki egokiena?
Etxebizitzari zein balio eman behar zaio?
Zein gastu eta tributu hartu behar dira kontuan?
Eta oinordeko guztiek egoera fiskal bera al dute?
Galdera horiek guztiak garrantzitsuak izan daitezke.
Helburua ez da zergetan “trikimailuak” bilatzea.
Helburua da aukera legal guztiak ezagutzea eta familiarentzat interesgarriena izan daitekeena konparatzea, erabaki itzulezin bat hartu aurretik.
Etxebizitzaren balorazioa funtsezkoa da
Herentzia batean etxebizitza dagoenean, balorazioa oso garrantzitsua da.
Donostian eta Gipuzkoan etxebizitza batek ehunka mila euroko balioa izan dezake.
Horregatik, ez da komeni etxebizitzaren balioa “begiz” kalkulatzea edo Interneten ikusitako iragarkiekin soilik alderatzea.
Benetako merkatu-egoera, etxebizitzaren ezaugarriak, kokapena eta egoera aztertu behar dira.
Balorazio egokiak oinordekoei aukera ematen die ondarea benetan zenbat den jakiteko eta, behar izanez gero, neba-arreben artean akordioak segurtasun handiagoz egiteko.
Eta etxebizitza salduko bada, are garrantzitsuagoa da.
Sinatu aurretik: segurtasuna
Herentzia batean akatsik ohikoenetako bat erabaki garrantzitsu bat hartzea da, gero beste aukera bat zegoela jakiteko.
Horregatik, nire gomendioa argia da:
lehenengo informazioa; ondoren erabakia.
Lehenengo eskubideak ezagutu.
Ondoren zergak aztertu.
Ondoren ondasunak baloratu.
Ondoren aukera desberdinak konparatu.
Eta, azkenik, erabaki.
Prozesu horrek familiari zerbait oso baliotsua ematen dio:
Lasaitasuna.
Ez arazo guztiak desagertzen direlako, baizik eta badakigulako zer egiten ari garen eta zergatik.
Abokatua, aholkularitza, gestoria eta balorazioa prozesu berean
Herentzia batek profesional desberdinen lana behar izan dezake.
Abokatuak oinordekoen eskubideak eta aplikatu beharreko Zuzenbide Zibila aztertzen ditu.
Aholkularitzak ondorio ekonomiko eta fiskalak aztertzen ditu.
Gestoriak tramiteak eta dagozkion likidazioak kudeatzen laguntzen du.
Tasatzaileak etxebizitzaren balioa aztertzen du.
Eta, ondoren, etxebizitza saltzea erabakitzen bada, higiezinen agentziak salmenta-prozesua kudeatu dezake.
Herentziaren aholkularitza eta tramiteak kostu gehigarririk gabe
Ortubian, abokatu, higiezinen agente eta peritu-tasatzaile garen aldetik, zure herentzia aholkatu eta tramitatzen dugu kostu gehigarririk gabe, heredatutako ondasunen kudeaketa inmobiliarioa gurekin egiten denean.
Familientzat abantaila nagusia da prozesu osoa koordinatzen duen talde bakarra izatea.
Lehenengo herentzia aztertzen dugu.
Ondoren, ondasun higiezinak baloratzen ditugu.
Aukerak konparatzen ditugu.
Ondorio fiskalak aztertzen ditugu.
Eta, azkenik, etxebizitza saltzea erabakitzen baduzu, salmenta-prozesuaz ere arduratu gaitezke.
Ez da gure lana zure ordez erabakitzea.
Gure lana da zer aukera dituzun eta aukera bakoitzak zer ondorio dituen azaltzea.
Erabakitzeko askatasuna
Hau da, benetan, alderdirik garrantzitsuena.
Herentzia batean etxebizitza bat jasotzen duen pertsona batek ez luke berehala saltzera behartuta sentitu behar.
Ezta mantentzera ere.
Ezta lehenengo proposamena onartzera ere.
Aholkularitza egokia jaso ondoren, esan ahal izan beharko luke:
“Orain nire aukerak ezagutzen ditut eta erabaki dezaket.”
Hori da askatasuna.
Saltzeko askatasuna.
Mantentzeko askatasuna.
Alokatzeko askatasuna.
Gainerako oinordekoekin negoziatzeko askatasuna.
Fiskalitatea aztertzeko askatasuna.
Eta familiaren intereserako egokiena izan daitekeen aukera hautatzeko askatasuna.
Gipuzkoako eta Donostiako herentziak
Herentzia bat konplexua izan daiteke.
Baina askotan antsietate gehien sortzen duena ez da arazoa bera.
Zer egin ez jakitea baizik.
Horregatik, Donostian, Donostia-San Sebastián inguruan edo Gipuzkoan herentzia bat jaso baduzu, batez ere etxebizitza bat badago eta saltzeko asmoa baduzu, komeni da batera aztertzea:
Euskal Zuzenbide Zibila + oinordetza + zergak + etxebizitzaren balorazioa + balizko salmenta + errentaren ondorio fiskalak.
Ez da soilik herentzia bat tramitatzea.
Familia-ondarea babestea eta erabaki ona hartzea da.
Erabaki ona informazioarekin hasten da.
Eta informazioak segurtasuna ematen du.
Segurtasuna jakiteko.
Segurtasuna konparatzeko.
Legez posible denean aurrezteko.
Eta askatasuna aukeratzeko.
Horixe da Gipuzkoako herentzia batean aholkularitza profesional on baten benetako balioa.
Ortubia Inmuebles, S.L.
Abokatua · Higiezinen agentea · Peritu-tasatzailea
Donostia-San Sebastián · Gipuzkoa
Soy abogado, agente inmobiliario y perito en valoraciones de inmuebles desde hace 25 años.
